قلمرو كوهستاني ايران بر آن است تا از اين پس با همكاري "داود محمدي فر"، برگ هايي از تاريخ كوهنوردي ايران را از ميان يادداشت ها و كتب منتشر شده وي به صورت هفتگي منتشر كند. اين مطالب عموماً از كتاب هاي "تاريخ كوهنوردي در ايران" ، "روزشمار تاريخ كوهنوردي و غارنوردي ايران" و كتاب هاي زير چاپ "كوه بانو" (تاريخ كوهنوردي زنان ايران) ، " فرهنگ كوهنوردي و غارنوردي ايران" و "تقويم تاريخ كوهنوردي ايران" استخراج شده اند. فهرست منابع و مراجع مطالب مزبور در كتاب هاي فوق الذكر درج شده اند.

مديريت سايت – آذر 1385

آذر ماه

5 آذر 1379
روز جمعه 8 آذر سال 1379 نهمين دوره‌ی مسابقات سنگنوردی قهرمانی آسيا با حضور 115 سنگنورد زن و مرد از 13 کشور در شهر کوالالامپور، پايتخت کشور مالزی آغاز شد.
تيم ملی سنگنوردی کشورمان متشکل از عباس محمدی، امير پيرويسی، مهدی پارسافر، داوود رکابی، اميرحسين سماوات و حسين يزدان‌دوست به عنوان ورزشکار و ناصر سرور ماسوله و همايون بختياری به ترتيب به عنوان مربی و سرپرست، در اين رقابت دو روزه حضور داشتند.
سرانجام، در رشته‌ی سرطناب که آن روزها سختی مسير ناميده می‌شد، امير پيرويسی، مهدی پارسافر، حسين يزدان دوست و داوود رکابی در بين 50 سنگنورد از 11 کشور، به ترتيب به مقام‌های پانزدهم، بيست و سوم، سی و پنجم و سی ونهم دست يافتند. در اين رشته، 10 رده‌ی نخست به سنگنوردان کره و ژاپن رسيد.
همچنين در رشته‌ی سرعت مردان، عباس محمدی و اميرحسين سماوات در بين 28 سنگنورد حاضر از 9 کشور آسيايی مقام‌های دهم و يازدهم را کسب کردند.

28 آذر 1376
روز چهارشنبه بیست و هشتم آذر1376، سالن سنگنوردی جدیدی در مجموعه‌ی شهید شیرودی افتتاح شد. این سالن دارای 94 مترمربع دیواره‌ی سنگنوردی می‌باشد و ساخت آن از اواخر سال 1374 توسط فدراسیون کوهنوردی آغاز شده بود.
همچنین دیواره‌ی بلند سنگنوردی جدیدی به ارتفاع 15متر، با کلاهک و شیب منفی در کنار این سالن گشایش یافت. این سالن با هزینه‌ی چهل میلیون ریال ساخته شده است.

آذر 1370
در ماه‌های آذر تا اسفند سال 1370، حميد روحانی، پرويز روحانی، حسين خوش چشم، عباس محمدی و تنی چند از ديگر اعضای باشگاه کوهنوردان آرش با کمک چند نفر از اعضای هيات کوهنوردی جنوب شرق تهران، اقدام به ساخت يک ديواره‌ی مصنوعی روی ديوار داخلی سالن ورزش تکاور «بزرگراه افسريه» کردند. گيره‌های اين ديواره از سنگ طبيعی و حداکثر ارتفاع عمومی آن 8 متر بود. تا آن تاريخ در تهران ديواره‌ی مصنوعی وجود نداشت.

30 آذر 1369
روز جمعه سی‌ام آذر 1369، نخستين مسابقه‌ی سنگنوردی کشور، در منطقه‌ی بند يخچال برگزار شد که سنگنوردان شهرستان‌ها و تهران در آن شرکت کردند.بندیخچال در منطقه‌ی شمال شهر تهران و دامنه‌ی کوه توچال قرار دارد.
مهدی فتاحی از گروه کوهنوردان آرش، رتبه‌ی اول را در اين مسابقه به دست آورد. عباس محمدی که از چند ماه قبل در زمينه‌ی اجرای مسابقه و برگزاری نخستين دوره‌ی تربيت داور با کميته‌ی فنی فدراسيون کوهنوردی همکاری داشت، به‌عنوان سرپرست هيات داوران بر مسابقه نظارت داشت.

آذر 1352
در آذر ماه سال 1352، اسد کيانيان کوهنورد کرمانشاهی به هنگام صعود به قله‌ی 3345 متری "شيخ عليخانی" در منطقه‌ی پراو در دهليزی به نام "لولِ علی‌باوه" واقع در غرب ديواره‌ی "کلپ کو"، سقوط نمود و دار فانی را بدرود گفت.
همنوردش، جعفر کاشانی در حالی توسط گروه تجسس پيدا شد که دست و پايش دچار سرمازدگی شده بود. "کُلپَ کَو" نام بلندترين ديواره در جنوبی‌ترين قسمت فلات پراو می‌باشد که ارتفاع آن نزديک به 650 متر است. "کلپ کو" که از دو واژه‌ی "کلپ" و "کو" تشکيل شده است، در زبان کردی به معنای برآمدگی کبود است [1].

[1] بهنام حسينی، "مسيرهای صعود در کوه‌های کرمانشاه"، جلد 1، صفحه‌ 64، چاپ نخست، سال 89

28 آذر 1350
روز سه‌شنبه، بيست و هشتم آذر سال 1350، فدراسيون کوهنوردی ايران به منظور آشنايی بيشتر کوهنوردان با يکديگر، تصميم گرفت جلسات 15 روز يک بار خود را در باشگاههای مختلف برگزار کند. به اين جهت اولين جلسه در سالن باشگاه آرارات برگزار شد که ضمن آن يک حلقه فيلم کوهنوردی به نمايش درآمد.
دومين جلسه در سالن دانشکده‌ی علوم به دعوت کوهنوردان [دانشگاه] تهران برپا شد که ضمن سخنرانی مهندس نوروزی رييس وقت فدراسيون، کوهنوردان ممتاز دانشگاه مورد تشويق قرار گرفتند و اسلايدهايی از فعاليت کوهنوردان دانشگاه نمايش داده شد.
جلسه‌ی آينده‌ی فدراسيون به دعوت کوهنوردان دانشگاه آريامهر (شريف فعلی) در سالن باشگاه روز سه‌شنبه 28/10/50 برگزار خواهد شد.

13 آذر 1349
روز جمعه سیزدهم ماه، کوهنوردان گروه آرش عبارت از کیومرث بابازاده، غلامرضا دانشور، غلامحسین وهاب‌زاده، محمد شاه‌پسندی، ابراهیم بابایی، نادر صفوی نائینی، رحیم ملک و احمد یزدانی، پناهگاه شیرپلا را به مقصد روستای ایگل ترک نمودند.
بین راه دو برادر به نام‌های جان‌محمد و علیرضا امینی، به علت گم کردن راه به آنان پیوستند و به قصد رفتن به آهار و ایگل حرکت کردند، افراد در دو گروه، بابایی، دانشور، شاه‌پسندی، و بابازاده در جلو و با فاصله‌ی 30-20 متر شش نفر دیگر در پشت سر حرکت کردند که در فاصله‌ی کمی از خط‌ الرأس در ارتفاع 3000 متری نفرات جلوتر فریاد کمک خواهی رحیم ملک را شنیده، با نگاهی به عقب متوجه شدند، رحیم تا کمردر برف است که نجات پیدا کرد.
بهمنی به طول 600 متر در محل "مرزا-دره‌ی شهربانوکش" سرازیر شد و پنج نفر از کوهنوردان به نام‌های غلامحسین وهاب‌زاده، احمد یزدانی، نادر صفوی نائینی، جان‌محمد امینی و علیرضا امینی زیر بهمن مدفون شدند که جنازه‌ی آنان روز بعد پیدا شد. این حادثه می‌رفت که اثر مخربی بر روحیه‌ی افراد به جای گذارد، اما بهمن ماه با شرکت ابراهیم بابایی در دومین برنامه‌ی زمستانی، به سرپرستی بهمن شهوندی از کانون کوهنوردان تهران، به قصد صعود گرده‌ی آلمانی‌ها روحیه‌ی تازه به آنان بخشید.

25 آذر 1337
روز سه‌شنبه، بيست و پنجم آذرماه سال 1337، سرهنگ حسينعلی بيات به رياست فدراسيون کوهنوردی کشور منصوب شد و تا اسفند 1339 در اين پست باقی بود. همکاران وی عبارت بودند از سرهنگ سپه ‌پور، مجتبايی، مصطفی مسعودنيا و ناصر نظمی.

پاييز 1332
پس از تعطيل باشگاه ورزشی نيرو و راستی به ملاحظات سياسی، طی جلسه‌يی در محل امام‌زاده قاسم شميران، سازمان کوهنوردی و اسکی دماوند از آن باشگاه به وجود آمدکه بعدها به کلوپ کوهنوردی و اسکی و سپس به باشگاه کوهنوردی و اسکی دماوند تغيير نام داده شد و به محل فعلی، ابتدای خيابان لاله‌زار نو [،] شماره‌ی 2[،] طبقه‌ی چهارم انتقال يافت.

آذر 1327
در آذرماه سال 1327، سرلشگر نادر باتمانقليچ در سن 45 سالگی به‌عنوان نخستين رييس فدراسيون کوهنوردی، به اين سمت منصوب شد. وی تا روز چهارشنبه 10 اسفند سال 1328 عهده‌دار اين پست بود.
فدراسيون کوهنوردی کشورمان در سال 1326 با عنوان "فدراسيون کوهنوردی و اسکی ايران" زير نظر سازمان تربيت‌بدنی و پيش‌آهنگی وقت تاسيس شده بود.

19 آذر 1326
در تاريخ 19 آذر 1326 منوچهر مهران از بنیان گزاران باشگاه نیرو و راستی و از خدمتگذاران بزرگ ورزش ایران بویژه رشته کوهنوردی، ناگهان بر اثر سکته قلبی در گذشت. بعد از مرگ وي منیر جزني همسر ورزش دوستش باشگاه را به نحو مطلوب اداره کرد . در این زمان منوچهر خلعت بری سرپرست سازمان کوهنوردی باشگاه بود، تا اینکه پس از وقایع سیاسی سال 31 و بعد از کودتای 28 مرداد باشگاه به کلی تعطیل شد . پس از آن سازمان کوهنوردی و اسکی دماوند از بطن باشگاه كوهنوردي نیرو و راستی پدیدار شد.
مهران از بزرگترین حامیان و مروجان ورزش کوهنوردی ایران به شمار می رود. وی بزرگترین کاروان کوهنوردی تا آن زمان را که متشکل از 50 کوهنورد بود به قله دماوند سرپرستی کرد که 40 نفر از آنها به قله رسیدند. همچنین وي ترتیب کاروانهای بزرگی را داد که از غار مغان در خراسان و غار شاپور در کازرون دیدن کردند.

8 آذر 1325
در تاريخ هشتم آذرماه 1325 هيات غارشناسان ايران به سرپرستي "چنگيز شيخلي" بنيان گزاري شد. تشكيلات غار شناسان ازسازمان هاي كوهنوردي پر باروكم سروصداتربود، تا آنجا كه بعد از گذشت شش دهه هنوزسازماني با چنين بارعلمي و بازدهي پا نگرفته است. غارشناسان ترجيح دادند به جاي عضوگيري ، با نفرات محدود به گسترش ، پژوهش و تحقيق پيرامون غارهاي ايران بپردازند.
شيخلي با بازديد ازغارهاي ايران و كشف آنها ، غريب هزار غار را مورد شناسايي قرار داد و شانزده جلد كتاب دست نويس وي گنجينه اي است گران بها . اطلس غارهاي ايران حاوي كروكي و نقشه دقيق غارشناسي و غارنوردي است كه تا كنون منتشر نگرديده و بيم آن مي رود به علت بي توجهي دستگاههاي مسئول در گوشه اي گمنام مانده، سرانجام چون فرهنگ كوه هاي عبدالواحد خنجي به تند باد حوادث گرفتار و نابود گردد.

تصوير : تهران - دفتر هيئت غارشناسان ايران ، آبان 1344
از چپ به راست : كيومرث رفيعي ، عباس اميني حاجيباشي ، چنگيز شيخلي ، عبدالحميد ارفعي ، اكبر شفيع زاده
"روزشمار تاريخ كوهنوردي و غارنوردي ايران"

27 آذر 1304
روز جمعه 27 آذرماه سال 1304، نخستين پرواز با هواپيما بر فراز قله‌ی دماوند به وسيله‌ی يک طياره‌ی فرانسوی توسط کاپيتان ژيريه و معاونت شخصی به نام شارل انجام شد.
در اين پرواز وزير جنگ و رييس اداره‌ی کل حرب ارتش ايران نيز شرکت داشت.

12 آذر 1268
در تاريخ 12 آذر سال 1268 در یک هوای طوفانی ودر دمای 26 درجه زیر صفر "ژان ژاک ماری دمرگان" اولین صعود زمستانی دماوند را به نام خود ثبت نمود. در حین انجام اين برنامه نزدیک بود همنورد وی بر اثر سقوط کشته شود. دمرگان پس از صعود یادآور شده است: "من ایمان دارم که این توده کوهستانی (دماوند) برای دانشمنداني که در آن به ماجراجویی می پردازند چیزهای غیره منتظره و بدیعی دارد…. در ساعت 8 صبح ما به رینه بازگشتیم در حالی که مجموعه يی بسیار کامل از سنگ های کوه را به سوغات می آوردیم."
ژاك ژان دمرگان ، كوهنورد ، غارشناس و معدن شناس فرانسوي از پيشتازاني بود که نخستین نقشه غارنوردی و غارشناسی علمی در ایران را تهیه نمود.